Göğüs Ağrısı Her Zaman Kalpten mi Kaynaklanır? Ayırt Edici İşaretler

Göğsünde ağrı hisseden çoğu kişinin aklından geçen ilk düşünce aynıdır: "Kalbim mi?" Bu tedirginlik yersiz değildir; ancak göğüs ağrısının kaynağı her zaman kalp değildir. Kaburga kaslarından mideye, akciğer zarından kaygı bozukluğuna kadar birçok neden benzer bir ağrı yaratabilir. Bu yazıda kalp kaynaklı ağrının hangi özellikleri taşıdığını, kalp dışı nedenlerin nasıl bir tablo çizdiğini ve hangi durumlarda hiç beklemeden acile başvurmak gerektiğini ele alıyoruz.

Kalp Kaynaklı Ağrı Genellikle Nasıl Tarif Edilir?

Kalbi besleyen damarların daralmasına bağlı ağrı (angina), çoğu hastada şu özelliklerle anlatılır:

• Bıçak saplanır tarzda değil; baskı, sıkışma, ağırlık ya da göğüste bir şey oturuyormuş hissi
• Parmak ucuyla gösterilebilen tek bir nokta yerine, avuç içi kadar geniş bir alanda hissedilme
• Efor, yokuş çıkma, soğuk hava ya da öfke gibi durumlarda başlaması; dinlenmekle birkaç dakika içinde hafiflemesi
• Sol kola, boyna, çeneye, sırta ya da mide üstüne yayılabilmesi
• Soğuk terleme, bulantı ve nefes darlığının eşlik edebilmesi

Bu ağrının zeminindeki tablo genellikle koroner arter hastalığıdır. Ağrının dakikalar içinde geçmemesi, giderek şiddetlenmesi ya da dinlenirken ortaya çıkması, kalp krizi açısından uyarıcıdır; belirtileri kalp krizi yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Göğüs Ağrısının Kalp Dışı Nedenleri

Acil servislere göğüs ağrısıyla başvuran hastaların önemli bir bölümünde kaynak kalp dışıdır. En sık karşılaşılanlar şunlardır:

• Kas ve iskelet kaynaklı ağrı: Kaburga kıkırdaklarının iltihaplanması ya da göğüs kasının zorlanması. Ayırt edici özelliği, ağrının bastırınca artması ve belirli hareketlerle, derin nefesle değişmesidir.
• Reflü ve mide kaynaklı ağrı: Göğüs kemiğinin arkasında yanma, ağza acı su gelmesi, yemek sonrası ya da yatınca artma.
• Akciğer ve akciğer zarı sorunları: Derin nefes almakla belirginleşen keskin ağrı, öksürük, ateş.
• Kaygı ve panik atak: Çarpıntı, nefes yetmezmiş hissi, ellerde uyuşma ve yoğun endişeyle birlikte gelen göğüs sıkışması.
• Zona: Tek taraflı, yakıcı, cilt boyunca şerit gibi ilerleyen ağrı; birkaç gün sonra döküntü çıkabilir.
• Safra kesesi ve pankreas sorunları: Yağlı yemek sonrası, karın üst kısmından göğse vuran ağrı.

Bu ayrımlar fikir verir; ancak tek başlarına tanı koydurmaz. Kalp hastalığı olan bir kişide reflü de olabilir ve iki tablo aynı anda bulunabilir.

Beklemeden Acile Başvurmayı Gerektiren İşaretler

Aşağıdaki durumlarda ağrının nedenini kendiniz ayırt etmeye çalışmayın; 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun:

• 20 dakikadan uzun süren, dinlenmekle geçmeyen göğüs ağrısı ya da sıkışması
• Ağrıya soğuk terleme, bulantı, kusma veya solukluk eşlik etmesi
• Nefes darlığı, bayılma ya da bayılacak gibi olma
• Sırtta, iki kürek kemiği arasında yırtılır tarzda başlayan ani ve şiddetli ağrı (aort diseksiyonu açısından uyarıcıdır)
• Bacakta şişlik ve ağrının ardından gelen ani nefes darlığı ve göğüs ağrısı (pıhtı açısından uyarıcıdır)
• Bilinen kalp hastalığı olan kişide, alışılmış ağrının şiddetlenmesi veya daha az eforla ortaya çıkması

Kalp krizinde geçen her dakikanın kalp kasında kayba yol açtığı unutulmamalıdır. "Geçer mi diye bekleyeyim" yaklaşımı en sık karşılaşılan ve en pahalıya mal olan gecikme nedenidir.

Herkeste Aynı Tablo Görülmez

Kalp kaynaklı ağrı her hastada ders kitabındaki gibi ortaya çıkmaz. Kadınlarda ağrı, klasik göğüs sıkışması yerine yorgunluk, mide bulantısı, çene ya da sırt ağrısı olarak kendini gösterebilir; ayrıntıları kadınlarda kalp krizi belirtileri yazımızda ele aldık. Şeker hastalarında sinir tutulumu nedeniyle ağrı hafif hissedilebilir veya hiç hissedilmeyebilir; ileri yaştaki kişilerde ise tablo yalnızca nefes darlığı ya da halsizlikle sınırlı kalabilir.

Değerlendirmede Hangi Tetkikler Yapılır?

Göğüs ağrısıyla başvuran bir hastada genellikle sırasıyla EKG, kalp enzimlerine yönelik kan tetkikleri ve gerekirse ekokardiyografi yapılır. Şüphe sürerse efor testi ya da görüntüleme yöntemleri devreye girer. Bu tetkiklerin her birinin neyi gösterdiğini kalp tetkikleri yazımızda anlattık. Değerlendirme sonucunda kalp damarlarında ciddi darlık saptanırsa, tedavi seçenekleri arasında ilaç, stent ya da koroner bypass cerrahisi yer alabilir; hangi yolun uygun olduğu ayrı bir yazımızda ele alınmıştır.

Tetkikler Normal Çıktıysa

Kalp değerlendirmesi normal bulunan hastalarda ağrı "hayali" değildir; kaynağı başka bir yerdedir. Bu durumda gastroenteroloji, göğüs hastalıkları, fizik tedavi ya da ruh sağlığı değerlendirmesi gerekebilir. Kalp kaynaklı olmadığının gösterilmesi başlı başına değerli bir bilgidir; ancak ağrının nedeni araştırılmaya devam edilmelidir.

Kalp ve damar cerrahisi uzmanı Prof. Dr. Harun Arbatlı, göğüs ağrısında en riskli davranışın ağrıyı ev şartlarında yorumlamaya çalışmak olduğunu; kalp dışı nedenlerin ancak değerlendirme sonrasında güvenle söylenebileceğini belirtmektedir.

Özetle

Göğüs ağrısının pek çok nedeni vardır ve bunların önemli bir bölümü kalp dışıdır. Baskı tarzında, eforla gelen, kola ya da çeneye yayılan ve terlemenin eşlik ettiği ağrı kalp açısından uyarıcıdır. Bastırmakla artan, nefesle değişen ya da yemekle ilişkili ağrılar çoğu zaman başka kaynaklıdır. Ancak bu ayrımı yapmanın güvenli yolu, tetkiklerle değerlendirilmektir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; göğüs ağrınızın nedeni, ancak sizi muayene eden hekim tarafından belirlenebilir.