Kalp Ameliyatından Sonra MR Çekilebilir mi? Göğüsteki Teller, Kapaklar ve Stentler

Kalp ameliyatı geçirmiş birçok hasta, yıllar sonra bel fıtığı, diz ya da beyin için MR istendiğinde aynı soruyu sorar: "Göğsümde teller var, kalbimde yapay kapak var; MR çektirebilir miyim?" Kısa yanıt şudur: Kalp ameliyatı geçirmiş hastaların büyük çoğunluğu MR çektirebilir. Ancak çekimden önce MR ekibinin, vücudunuzdaki her türlü implant hakkında bilgilendirilmesi gerekir. Bu yazıda hangi durumların sorun oluşturmadığını, hangilerinin özel hazırlık gerektirdiğini anlatıyoruz.

MR Neden Özel Bir Tetkiktir?

MR, görüntü oluşturmak için güçlü bir mıknatıs ve radyo dalgaları kullanır. Vücutta bulunan bazı metal cisimler bu manyetik alandan etkilenebilir, ısınabilir ya da bir cihazın çalışmasını bozabilir. Bu nedenle MR öncesinde ayrıntılı bir güvenlik formu doldurulur. Röntgen, bilgisayarlı tomografi, ultrason ve ekokardiyografide ise bu tür bir kısıtlama bulunmaz (bkz. kalp tetkikleri).

Günümüzde implantlar üç grupta değerlendirilir: MR açısından güvenli olanlar, belirli koşullar sağlandığında güvenli olanlar ("MR koşullu") ve MR'a uygun olmayanlar. Kalp cerrahisinde kullanılan malzemelerin büyük bölümü ilk iki gruptadır. "MR koşullu" ifadesi, çekimin üreticinin belirlediği sınırlar içinde (örneğin belirli bir manyetik alan gücünde ve belirli cihaz ayarlarıyla) yapılması gerektiği anlamına gelir; bu sınırları MR ekibi implant bilgisine göre ayarlar.

Göğüs Kemiğindeki Teller

Göğüs kemiğinin ortadan açıldığı ameliyatlarda kemik, ameliyat sonunda paslanmaz çelik tellerle birleştirilir ve bu teller kalıcı olarak yerinde kalır (bkz. göğüs kemiği iyileşmesi). Kemiğe sıkıca sabitlenmiş bu teller genel olarak MR çekimine engel oluşturmaz. Yalnızca göğüs bölgesinin görüntülendiği çekimlerde, tellerin çevresinde küçük gölgelenmeler (artefakt) oluşabilir; bu durum çoğu zaman değerlendirmeyi önemli ölçüde etkilemez.

Yapay Kalp Kapakları ve Kapak Halkaları

Mekanik ve biyolojik kapakların ve kapak onarımında kullanılan halkaların büyük çoğunluğu "MR koşullu" olarak sınıflandırılır. Kapağın metal parçalarına manyetik alanın uyguladığı kuvvetin, kalbin kendi atışlarının kapağa uyguladığı kuvvetten çok daha düşük olduğu bilinmektedir. Göğüs açılmadan takılan TAVİ kapakları için de durum genellikle benzerdir (bkz. TAVİ sonrası hayat).

Yine de kapağınızın marka ve modelinin bilinmesi önemlidir; çok eski bazı modellerde üreticinin bilgilerine bakılması gerekebilir. Kapak türleri hakkında bilgi için mekanik mi biyolojik mi? yazımıza göz atabilirsiniz.

Bypass Klipsleri, Stentler ve Stent-Greftler

Bypass ameliyatında küçük damar dallarını kapatmak için kullanılan metal klipsler genellikle titanyum gibi manyetik olmayan malzemelerden yapılır ve MR'a engel oluşturmaz. Günümüzde kullanılan koroner ve bacak damarı stentlerinin büyük çoğunluğu da MR koşulludur (bkz. bypass mı, stent mi?). Aort anevrizmasında kullanılan stent-greftlerde ise modele göre koşullar değişebildiği için cihaz bilgisi özellikle önemlidir (bkz. açık cerrahi mi, stent-greft mi?).

Kalp Pili ve Şok Cihazı (ICD) Olanlar

En dikkat gerektiren grup, kalıcı kalp pili ya da şok cihazı taşıyan hastalardır. Eski sistemlerin bir kısmı MR'a uygun değildir. Yeni nesil sistemlerin önemli bir kısmı ise MR koşulludur; ancak çekimden önce cihazın özel bir moda programlanması ve çekim sonrası yeniden kontrol edilmesi gerekir. Bu nedenle pil taşıyan hastalar MR'a ritim ekibiyle planlama yapılmadan girmemelidir.

Ameliyat sırasında kalbe geçici pil telleri yerleştirilir ve bunlar çoğu zaman taburculuktan önce çekilir. Bazı durumlarda tellerin kısa bir parçası deri altında bırakılabilir; bu durum genellikle MR'a engel değildir, ancak MR ekibine mutlaka belirtilmelidir.

MR Öncesi Neler Yapmalısınız?

• MR'ı isteyen hekime ve MR ekibine geçirdiğiniz kalp ameliyatını ve tarihini bildirin
• Kapak, halka, stent veya pil için verilen implant kartını ya da taburculuk raporunuzu (epikriz) yanınızda bulundurun
• Güvenlik formunu eksiksiz doldurun; emin olmadığınız bir bilgi varsa ameliyatınızın yapıldığı merkezden destek isteyin
• Kalp pili ya da şok cihazınız varsa çekimden önce ritim ekibinizle iletişime geçin

Implantınızın MR'a uygun olmadığı ya da bilgisine ulaşılamadığı durumlarda tetkik iptal edilmek zorunda değildir. Hekiminiz, aynı soruyu yanıtlayabilecek bilgisayarlı tomografi veya ultrason gibi alternatif bir yöntem önerebilir ya da cihaz bilgisi netleşene kadar çekimi erteleyebilir.

Havaalanı ve Güvenlik Kapıları

Göğüs telleri ve yapay kapaklar çoğu zaman güvenlik kapılarında alarm vermez; verse bile implant kartınız ya da raporunuz yeterli açıklama sağlar. Kalp pili olan hastaların kartlarını göstermeleri ve el dedektörünün cihazın üzerinde uzun süre tutulmamasını istemeleri önerilir. Yolculukla ilgili diğer konular için ameliyat sonrası günlük hayat yazımıza bakabilirsiniz.

Kalp ve damar cerrahisi uzmanı Prof. Dr. Harun Arbatlı, taburculukta verilen kapak ve cihaz bilgilerinin saklanmasını ve ileride yapılacak her tetkikte bu bilgilerin paylaşılmasını önermektedir. Kapak cerrahisi hakkında ayrıntılı bilgi için kalp kapağı ameliyatları sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; MR çekiminin uygunluğu, implantınızın türüne göre MR ekibi ve hekiminiz tarafından değerlendirilir.