TAVİ Sonrası Hayat: İyileşme, Kontroller ve Kapak Ömrü

TAVİ (transkateter aort kapak implantasyonu), göğüs açılmadan, çoğunlukla kasıktaki bir atardamardan ilerlenerek daralmış aort kapağının içine yeni bir kapak yerleştirilmesidir. İşlemin kimlere uygun olduğunu ve nasıl yapıldığını ayrı bir yazıda anlatmıştık. Bu yazıda işlemden sonraki döneme odaklanıyoruz: ilk günlerde neler olur, nelere dikkat edilir ve yeni kapak uzun vadede nasıl izlenir?

İlk Günler: Hastanede

TAVİ sonrası iyileşme, açık kalp ameliyatına göre genellikle daha hızlıdır. İşlem çoğu zaman sedasyonla yapılır; hastalar kısa süre içinde uyanır ve aynı gün ya da ertesi gün yataktan kalkıp yürümeye başlar. Uygun hastalarda taburculuk birkaç gün içinde gerçekleşebilir.

Hastanede kalınan sürede özellikle şunlar izlenir:

• Kalp ritmi: Yeni kapak, kalbin elektrik iletim sistemine yakın bir bölgeye yerleştirilir. Bu nedenle işlem sonrası ritim sürekli izlenir.
• Giriş yeri: Kasıktaki damar giriş bölgesinde kanama ya da şişlik olup olmadığı kontrol edilir.
• Böbrek işlevleri: İşlemde kullanılan kontrast madde nedeniyle böbrek değerleri takip edilir.
• Kapağın çalışması: Taburculuk öncesi ekokardiyografiyle kapağın yerleşimi ve işlevi değerlendirilir.

Kalp Pili Gerekebilir mi?

TAVİ sonrası bazı hastalarda kalbin iletim sisteminde yavaşlama gelişir ve kalıcı kalp pili takılması gerekebilir. Bu oran kullanılan kapağın tipine ve hastanın işlem öncesindeki EKG bulgularına göre değişir. Kalp pili takılması işlemin başarısız olduğu anlamına gelmez; kalbin ritmini güvence altına alan, sık uygulanan bir tedavidir. İşlem öncesinde bu olasılığı hekiminizle konuşmanız yararlı olur.

Eve Döndükten Sonra: Giriş Yeri Bakımı ve Hareket

• İlk günlerde kasıktaki giriş yerini temiz ve kuru tutun; hekiminizin önerdiği süre boyunca ağır kaldırmaktan ve kasığı zorlayan hareketlerden kaçının.
• Giriş yerinde küçük bir morarma olağandır. Ancak giderek büyüyen şişlik, kanama, artan ağrı ya da bacakta soğukluk gelişirse hemen hekime başvurun.
• Kısa yürüyüşlerle başlayıp süreyi her gün biraz artırın. Göğüs kemiği kesilmediği için kol hareketlerinde açık ameliyattaki kısıtlamalar yoktur.
• Araç kullanmaya, seyahate ve işe dönüşe ne zaman başlayabileceğinizi taburculukta hekiminize sorun; bu süre kişiye göre değişir.

Birçok hasta, işlemden önceki nefes darlığı ve yorgunluğun haftalar içinde belirgin biçimde azaldığını fark eder. Uzun süre hareketsiz kalmış, ileri yaştaki hastalarda kondisyonun geri gelmesi daha uzun sürebilir; bu dönemde kardiyak rehabilitasyon programları yol gösterici olur.

İlaçlar

TAVİ sonrası kapak üzerinde pıhtı oluşmasını önlemek için genellikle bir süre kan sulandırıcı ya da pıhtılaşmayı önleyici ilaçlar kullanılır. Hangi ilacın, ne kadar süreyle kullanılacağı; hastada ritim bozukluğu olup olmadığına ve kanama riskine göre hekim tarafından belirlenir. İlaçları kendi başınıza kesmeyin ya da değiştirmeyin; diş çekimi ya da başka bir girişim öncesinde mutlaka hekiminize danışın (bkz. kan sulandırıcı kullananlar için rehber).

Kontrol Takvimi

İlk kontrol genellikle işlemden birkaç hafta sonra yapılır ve ekokardiyografiyle kapağın işlevi yeniden değerlendirilir. Bu ölçüm, sonraki yıllarda karşılaştırma için temel değer olarak kullanılır. Ardından kontroller çoğunlukla yılda bir, ekokardiyografi eşliğinde sürdürülür. Belirtiler yeniden ortaya çıkarsa kontrol öne alınır.

Yeni Kapak Ne Kadar Dayanır?

TAVİ ile yerleştirilen kapaklar, hayvan dokusundan üretilen biyolojik kapaklardır. Biyolojik kapaklar mekanik kapaklar gibi ömür boyu kan sulandırıcı gerektirmez; ancak yıllar içinde aşınabilirler (bkz. mekanik mi, biyolojik mi?). TAVİ kapaklarının uzun dönem dayanıklılığına ilişkin veriler her geçen yıl artmaktadır; bu nedenle özellikle daha genç hastalarda kapak seçimi, beklenen yaşam süresi de göz önünde bulundurularak yapılır.

Kapakta zamanla aşınma gelişirse, bu çoğu zaman düzenli ekokardiyografi kontrollerinde fark edilir. Uygun hastalarda eski kapağın içine yeniden kateterle yeni bir kapak yerleştirilebilir; bazı hastalarda ise cerrahi değişim gündeme gelir. Düzenli kontrolün önemi buradan gelir.

Enfeksiyondan Korunma

Yapay kapağı olan herkes gibi TAVİ yapılan hastalar da kapak enfeksiyonu açısından dikkatli olmalıdır. Ağız ve diş sağlığına özen göstermek, düzenli diş kontrolü yaptırmak ve nedeni açıklanamayan uzun süreli ateşi ihmal etmemek gerekir. Diş hekiminize kapağınız olduğunu mutlaka söyleyin (bkz. enfektif endokardit).

Hangi Durumda Beklemeden Başvurmalı?

• Yeniden ortaya çıkan ya da artan nefes darlığı, göğüs ağrısı
• Bayılma, bayılacak gibi olma ya da belirgin nabız yavaşlığı
• Çarpıntı ya da düzensiz kalp atışı (bkz. ritim bozukluğu)
• Yüzde kayma, konuşma bozukluğu, kol ya da bacakta güç kaybı
• Bir haftadan uzun süren ateş

Kalp ve damar cerrahisi uzmanı Prof. Dr. Harun Arbatlı, TAVİ'nin uygun hastalarda hızlı bir iyileşme sağladığını; ancak yeni kapağın uzun yıllar sağlıklı çalışması için ilaç düzenine uyulmasının ve yıllık ekokardiyografi kontrollerinin aksatılmamasının önemli olduğunu belirtmektedir. TAVİ hakkında genel bilgi için TAVİ sayfamıza, kapak hastalıkları için kalp kapak hastalıkları sayfamıza bakabilirsiniz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; ilaç tedavisi, kontrol sıklığı ve günlük hayata dönüş süresi hekiminiz tarafından belirlenir.