Kalp Ameliyatında Hangi Kesi Kullanılır? Sternotomi, Mini Sternotomi ve Yan Kesi

Kalp ameliyatı kararı verildiğinde hastaların en sık sorduğu sorulardan biri "Göğsüm nereden, ne kadar açılacak?" olur. Kalbe ulaşmak için kullanılan kesi; ameliyatın türüne, hastalığın yerine ve hastanın vücut yapısına göre değişir. Bu yazıda kalp cerrahisinde kullanılan başlıca kesi türlerini, hangisinin hangi durumda tercih edildiğini ve iyileşme sürecine etkilerini sade bir dille anlatıyoruz.

Tam Sternotomi: Göğüs Kemiğinin Ortadan Açılması

Kalp cerrahisinde en sık kullanılan yaklaşım, göğsün ortasındaki kemiğin (sternum) boylamasına açılmasıdır. Ameliyat sonunda kemik, özel tellerle yeniden birleştirilir ve kırık bir kemik gibi kaynayarak iyileşir. Kemiğin sağlamlaşması genellikle 6–8 hafta sürer; bu dönemde ağır kaldırma ve kolları zorlayan hareketler sınırlanır (bkz. göğüs kemiği ve yara bakımı).

Tam sternotomi "eski yöntem" değildir; bugün de pek çok ameliyat için en uygun yoldur. Kalbin tamamına ve ana damarlara geniş erişim sağlar. Bu nedenle özellikle şu durumlarda tercih edilir:

• Birden fazla damara yapılan koroner bypass ameliyatları
• Kapak ve bypass işlemlerinin birlikte yapıldığı kombine ameliyatlar
• Aort damarını ilgilendiren geniş ameliyatlar
• Acil ameliyatlar

Mini Sternotomi: Göğüs Kemiğinin Bir Kısmının Açılması

Bu yaklaşımda göğüs kemiğinin tamamı değil, yalnızca üst bölümü açılır. Cilt kesisi de buna bağlı olarak daha kısadır. Özellikle aort kapağı ameliyatlarında ve çıkan aortu ilgilendiren bazı girişimlerde kullanılır. Kemiğin alt bölümü sağlam kaldığı için göğüs kafesinin bütünlüğü daha fazla korunur.

Sağ Mini Torakotomi: Kaburgalar Arasından Yan Kesi

Göğüs kemiği hiç kesilmeden, sağ göğüs yan tarafında kaburgaların arasından yapılan küçük bir kesiyle kalbe ulaşılır. Kadınlarda kesi çoğu zaman meme altı kıvrımına gizlenebilir. Bu yol en sık mitral kapak tamiri ve değişiminde, triküspit kapak ameliyatlarında, kalpteki bazı deliklerin kapatılmasında ve seçilmiş aort kapağı ameliyatlarında kullanılır.

Bu ameliyatlarda kalp-akciğer makinesine bağlantı çoğunlukla kasıktaki damarlardan yapılır; bu nedenle kasıkta da küçük bir kesi bulunabilir (bkz. kalp-akciğer makinesi nedir). Kesilerin yeri ve sayısı, kullanılan tekniğe göre değişir.

Sol Mini Torakotomi: Seçilmiş Bypass Ameliyatları

Kalbin ön yüzündeki ana damarda sınırlı bir darlık varsa, sol göğüs yan tarafından yapılan küçük bir kesiyle, göğüs duvarındaki atardamar kullanılarak bypass yapılabilir. Bu ameliyat çoğunlukla kalp durdurulmadan uygulanır (bkz. atan kalpte bypass). Ancak birden çok damarda darlığı olan hastaların çoğunda tam sternotomi daha uygun bir yoldur.

Robotik ve Endoskopik Yaklaşımlar

Robot yardımlı ve kamera eşliğinde yapılan ameliyatlarda, kaburgalar arasından açılan birkaç küçük delikten ilerlenir. Bu yöntemler deneyimli merkezlerde ve uygun hastalarda uygulanır; ayrıntıları robotik kalp cerrahisi yazımızda anlatmıştık.

Kesi Seçimini Neler Belirler?

• Yapılacak ameliyatın türü: Tek kapak mı, birden çok kapak mı, bypass mı, yoksa birkaçı birlikte mi?
• Kalp ve damar anatomisi: Aortun ve kalbin göğüs içindeki konumu, BT ile önceden değerlendirilir.
• Kasık ve bacak damarlarının durumu: Kalp-akciğer makinesine kasıktan bağlanılacaksa bu damarların uygun olması gerekir.
• Daha önce geçirilmiş ameliyatlar: Göğsünden daha önce ameliyat olmuş hastalarda yaklaşım ayrıca planlanır (bkz. ikinci kez kalp ameliyatı).
• Akciğer hastalıkları, kilo ve genel durum
• Ameliyatın aciliyeti

Küçük Kesinin Olası Avantajları ve Sınırları

Uygun hastalarda küçük kesilerle yapılan ameliyatlar; daha az kan kaybı, daha kısa hastanede kalış, göğüs kemiğiyle ilgili kısıtlamaların azalması ve daha küçük bir iz gibi avantajlar sağlayabilir. Ancak burada önemli olan kesinin boyutu değil, kalpte yapılacak işin eksiksiz ve güvenli biçimde yapılabilmesidir. Küçük kesiyle yapılan ameliyatlar bazen daha uzun sürer ve her hastaya uygun değildir.

Ameliyat sırasında beklenmedik bir durumla karşılaşılırsa, güvenlik için kesinin genişletilmesi ya da tam sternotomiye geçilmesi gerekebilir. Bu, önceden konuşulması gereken doğal bir olasılıktır.

Hekiminize Sorabileceğiniz Sorular

• Benim ameliyatım için hangi kesi planlanıyor, neden?
• Küçük kesiyle yapılması mümkün mü; değilse neden?
• Kalp-akciğer makinesine nereden bağlanılacak?
• Ameliyat sonrası hangi hareket kısıtlamaları olacak, ne kadar sürecek?

Kapalı yöntemlerin genel çerçevesini kapalı kalp ameliyatı yazımızda ve minimal invaziv kalp cerrahisi sayfamızda bulabilirsiniz. Göğüs açılmadan kateterle yapılan kapak değişiminden sonraki süreci ise TAVİ sonrası hayat yazımızda anlattık.

Kalp ve damar cerrahisi uzmanı Prof. Dr. Harun Arbatlı, kesi seçiminin her hastada ameliyatın türüne ve kişinin anatomisine göre ayrı ayrı yapıldığını; uygun hastalarda küçük kesili yöntemlerin konfor sağlayabildiğini, ancak önceliğin her zaman kalpte yapılacak onarımın eksiksiz olması olduğunu belirtmektedir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; ameliyat yöntemi ve kesi türü, muayene ve tetkikler sonrasında hekiminiz tarafından belirlenir.