Uyku Apnesi Kalbi Nasıl Etkiler? Horlama Neden Önemsenmeli?

Horlama çoğu zaman şakayla karşılanan bir durumdur; oysa horlamaya solunum duraklamaları eşlik ediyorsa, bu tablo kalp ve damar sağlığını doğrudan ilgilendirir. Bu yazıda uyku apnesinin kalp üzerindeki etkilerini ve kalp ameliyatı planlanan hastalarda neden ayrıca önemsendiğini ele alıyoruz.

Uyku Apnesi Nedir?

Obstrüktif uyku apnesinde, uyku sırasında üst solunum yolu kısmen ya da tamamen kapanır ve solunum kısa süreli olarak durur. Kandaki oksijen düzeyi düşer, vücut kişiyi kısa bir uyanıklık evresine geçirerek solunumu yeniden başlatır. Bu döngü gece boyunca onlarca, bazen yüzlerce kez tekrarlayabilir; kişi çoğu zaman bunun farkına varmaz.

Kalp ve Damar Sistemine Etkisi

Her solunum duraklamasında yaşanan oksijen düşüşü ve ardından gelen uyarılma, vücutta stres yanıtını tetikler. Yıllar içinde tekrarlayan bu döngü şu sonuçlarla ilişkilendirilmiştir:

• Tedaviye dirençli yüksek tansiyon
• Ritim bozuklukları, özellikle atriyal fibrilasyon (bkz. çarpıntı ve atriyal fibrilasyon yazımız)
• Koroner arter hastalığı ve kalp krizi riskinde artış
• Kalp yetmezliğinin seyrinin ağırlaşması (bkz. kalp yetmezliği yazımız)
• Damar sertliği sürecinin hızlanması (bkz. ateroskleroz yazımız)

Hangi Belirtiler Uyku Apnesini Düşündürür?

• Yüksek sesli, düzensiz horlama ve eş tarafından fark edilen solunum duraklamaları
• Gece boğulur gibi uyanma, sık idrara çıkma
• Sabahları baş ağrısı ve ağız kuruluğuyla uyanma
• Gün içinde belirgin uyku hali, direksiyonda uykuya dalma
• Dikkat dağınıklığı, unutkanlık, sinirlilik
• Kilo fazlalığı ve geniş boyun çevresi

Kalp Ameliyatı Planlanan Hastada Neden Önemli?

Uyku apnesi olan hastalarda anestezi ve ameliyat sonrası dönem ek dikkat gerektirir. Solunum yolunun uyku sırasında kapanma eğilimi, ameliyat sonrası ilk günlerde kullanılan ağrı kesici ve sakinleştiricilerle birleştiğinde solunumu daha kırılgan hale getirebilir. Ayrıca uyku apnesi olan hastalarda ameliyat sonrası ritim bozukluğu daha sık bildirilmiştir. Bu nedenle:

• Tanısı konmuş uyku apneniz varsa ve cihaz (CPAP) kullanıyorsanız, mutlaka ameliyat öncesi değerlendirmede belirtin ve cihazınızı yanınızda getirin.
• Tanı konmamış ama belirtileriniz varsa, ameliyat öncesi değerlendirmede bunu paylaşın; gerekirse uyku testi planlanabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Kesin tanı uyku testiyle (polisomnografi) konur; test sırasında solunum, oksijen düzeyi, kalp ritmi ve uyku evreleri birlikte kaydedilir. Değerlendirme genellikle göğüs hastalıkları, nöroloji veya kulak burun boğaz uzmanlarının yürüttüğü uyku merkezlerinde yapılır.

Tedavi Yaklaşımları

• CPAP cihazı: Uyku sırasında hava yolunu açık tutan basınçlı hava tedavisi; orta-ağır olgularda en sık kullanılan yöntemdir.
• Kilo kontrolü: Fazla kiloların verilmesi, birçok hastada apne şiddetini azaltır.
• Uyku pozisyonu: Sırtüstü yatmaktan kaçınmak hafif olgularda fayda sağlayabilir.
• Alkol ve sakinleştiricilerden kaçınma: Bu maddeler üst solunum yolu kaslarını gevşeterek tabloyu ağırlaştırır.
• Ağız içi aparey ve cerrahi seçenekler: Seçilmiş hastalarda ilgili uzmanlarca değerlendirilir.

Uyku apnesinin tedavi edilmesi, tansiyon kontrolünü ve genel kalp-damar risk yönetimini de kolaylaştırır.

Kalp ve damar cerrahisi uzmanı Prof. Dr. Harun Arbatlı, tansiyonu birden fazla ilaca rağmen kontrol altına alınamayan ve tekrarlayan çarpıntı yakınması olan hastalarda uyku apnesi olasılığının sorgulanmasının yararlı olduğunu belirtmektedir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları, ancak sizi muayene eden hekiminiz tarafından verilebilir.